آزمایشات ساده شیمی

چگونه آتشفشان بسازيم؟

 

مواد مورد نياز: 6 پيمانه آرد ،2 پيمانه نمك ، 4 قاشق غذا خوري روغن ، آب گرم ، يك عدد بطري پلاستيكی ، پودر لباسشويي ، رنگ غذا ،سركه
روش كار:
1نخست مخروط آتش فشان را بسازيم.6 فنجان آرد 2فنجان نمك4 قاشق سوپخوري روغن غذا خوري و2فنجان آب رامخلوط كنيد. مخلوط بدست آمده بايديكنواخت ومحكم باشد(در صورت نياز مي توانيد آب بيشتري اضافه كنيد(
2-بطري پلاستيكي را در ظرف مورد نظر به طور ايستاده قرار دهيدوخمير تهيه شده را در اطراف آن به شكل يك كوه آتش فشان فرم دهيدالبته توجه داشته باشيد كه آن را به طور كامل نپوشانيد قسمت دهانه آن را براي اضافه كردن بقيه مواد خالي نگه داريد.
3-قسمت بيشتر بطري را با آب گرم پر كنيدومقدار كمي از رنگ قرمز غذارا به آن اضافه كنيد
4-6قطره پودر لباسشويي به محتويات بطري اضافه كنيد.
5-2قاشق سوپخوري جوش شيرين به بطري اضافه كنيد
6-به آرامي سركه را به بطري اضافه كنيد.
مراقب باشيد زمان فوران كوه آتش فشان رسيده است.
نكات
گدازه هايي با رنگ قرمز ملايم در نتيجه واكنش بين جوش شيرين وسركه توليد خواهد شد.
در اين واكنش مانند آتش فشان حقيقي گاز كربن دي اكسيد هم توليد خواهد شد.
به دليل توليد گاز كربن دي اكسيد در بطري پلاستيكي فشاري ايجاد مي شودو(به علت حضورپودر لباسشويي) حبابهايي از آتشفشان خارج خواهد شد كه چهره زيبايي به آزمايش مي دهد
اگر چند قطره رنگ زرد هم به آن اضافه كنيد گدازه هاي خارج شده رنگ زيبا تر وطبيعي تري پيدا خواهند كرد.
با آب اکسيژنه خيلی کفش سريعتر و قشنگتر ميشه. با دی کرومات هم خوش رنگ ميشه.

  

چگونه مي توان آب را روي توري نگه داشت

 

ابتدا توري فلزي كه داراي ابعاد 1 ميليمتر است را در موم مذاب فرو ببريد سپس توري را بيرون آورده خواهيم ديد كه لايه نازكي از موم سيم هاي توري را مي پوشاند با دقت نگاه كردن به توري خواهيم ديد كه توري داراي روزنه هايي مي باشد كه يك سنجاق براحتي مي تواند از آن بگذرد اما اين توري مي تواند آب برروي خود نگه دارد . دليل اين پديده اين است كه موم توسط آب خيس نمي شود و بين شبكه هاي توري غشاي نازكي تشكيل مي دهد و تقعر رو به پايين اين

غشا ست كه آب را نگه مي دارد.

 

         استخراج کافئین از چای 

   50 گرم چای را در یک بشر یک لیتری ریخته با 500 میلی لیتر آب حدود 25 دقیقه بجوشانید. در یک بشر دیگر به وسیله پارچه آنرا صاف کنید و در همان حال ظرف محلول صاف شده باید روی اجاق باشد تا محلول سرد نشود. همراه با به همزدن  150 میلی لیتر محلول 10% بازی استات سرب به آن اضافه کنید. تانین رسوب میکند. محلول گرم را صاف کنید. محلول را با اسید سولفوریک رقیق واکنش دهید تا سولفات سرب رسوب کند. رسوب را صاف کنید. به محلول 5 گرم کربن اکتیو اضافه کنید و حرارت دهید تا حجم آن حدود 200 – 150 میلی لیتر بشود. محلول را صاف کنید و با 25 میلی لیتر کلروفرم تکان دهید. لایه کلروفرم را در قیف جدا کننده جدا کنید. استخراج با 25 میلی لیتر کلروفرم را 3 مرتبه انجام دهید. به وسیله تقطیر، بیشتر کلروفرم را خارج کنید. باقی مانده را در مقدار کمی آب گرم حل کنید و محلول را با تبخیر آهسته فشرده کنید. کافئین مانند رشته های ابریشم جدا میشود. محصول کافئین با یک مولکول آب همراه است که اگر تا 100 درجه سانتیگراد آنرا گرم کنید آبش را از دست میدهد. راندمان و نقطه ذوب آنرا تعیین کنید

 

موضوع آزمایش:

           

 ^{تعیین مقدار سدیم کلراید در نمکهای خوراکی و صنعتی}

 ^{مواد شیمیائی:
 1- محلول نیترات نقره 1/0 نرمال
2- محلول کرومات پتاسیم 1%
3- آب مقطر}

 ^{روش انجام آزمایش:}

^{برای تهیه محلول کرومات پتاسیم 1% مقدار 1 گرم کرومات پتاسیم را در بالن ژوژه 100 میلی لیتری با آب مقطر حل کرده و سپس به حجم برسانید. 
 نمونه نمک مورد آزمایش بهتر است دارای اندازه ذرات مابین 841-177 نانومتر باشد. در غیر اینصورت اول نمونه نمک را آسیاب نمائید. 
 2 گرم از نمونه فوق را در بالن ژوژه 200 میلی لیتری بریزید و با آب مقطر به حجم برسانید. سپس محلول را با کاغذ صافی صاف نمائید. مقدار 5  میلی لیتر از محلول فوق را در یک بشر 100 میلی لیتری بریزید و به آن چند قطره کرومات پتاسیم بیفزائید. محلول فوق را با نیترات نقره 1/0 نرمال تا ظهور رنگ آجری تیتر کنید و مقدار نیترات نقره مصرفی را یادداشت نمائید.}

 ^{محاسبه:}

^{برای محاسبه میزان سدیم کلراید هر میلی لیتر از نیترات نقره 1/0 نرمال معادل 00585/0 گرم سدیم کلراید در نظر بگیرید}

  

سلام آتشین

 

شما می‌خواهید دوستانتان را به یک سری آزمایشهای جادویی از شیمی سرگرم سازید. بهتر است این کار را با یک سلام آتشین شروع کنید:
روی میز یک صفحه کاغذ قرار دارد. شما آن را به دست گرفته در حالیکه فندکی در دست دارید، به تماشاچیان تعظیم کرده و در ضمن ، فندک روشن را به کنار کاغذ می‌زنید. یک مرتبه کلمه سلام به خط درشت روی کاغذ ظاهر می‌گردد در حالیکه این نوشته شعله می‌کشد و تماشاچیان را غرق در شگفتی می‌سازد.

اجرای این آزمایش بسیار ساده است، اما شما ابتدا به وسایل زیر نیازمندید:

10 گرم نیترات پتاسیم که در 25 سانتی متر مکعب آب حل کرده اید.

·         یک قلم نقاشی کوچک

·         یک صفحه تقریبا بزرگ کاغذ ضخیم که در ضمن کمی قابل نفوذ باشد.

·         بعد از تهیه این وسایل ، ساعتها قبل از اجرای نمایش و دور از چشم تماشاچیان کلمه سلام را با محلول غلیظ نیترات به وسیله قلم نقاشی روی کاغذ مزبور بنویسید. پس از خشک شدن آن دوباره همین کلمه را روی آن مجددا بنویسید و این کار را چند بار تکرار کنید تا ضخامت این نوشته به حد کافی باشد. ضمنا باید تمام حروف این کلمه را به هم متصل کنید. به محض تماس فندک با یک نقطه از نوشته، قسمت‌هایی از کاغذ که به وسیله نیترات پتاسیم اکسید شده است می‌سوزد و ایجاد روشنایی می‌کند. به جای کلمه سلام می‌توانید کلمات مناسب دیگری به همین شیوه روی کاغذ بنویسید و آتش بزنید. آزمایش جالب لطف بیشتری به محفل شما خواهد بخشید.

شعله در گودی دست

این بار به آزمایشی دست می‌زنید که هیچ تماشاچی با دیدن آن نمی‌تواند از تعجب خودداری می‌کند و آن اینکه در حضور تماشاچیان ، مایعی را در گودی دستتان می‌ریزید و چند لحظه بعد شعله‌های آتش زبانه می‌کشد، بدون اینکه دست شما احساس گرمای غیر قابل تحملی بکند.

وسایل لازم برای این کار عبارتند از:

·         12 سانتیمتر مکعب سولفور کربن

·                    8 سانتیمتر مکعب تتراکلرور کربن
حال ابتدا آنها را خوب باهم مخلوط کنید. سپ بدون اینکه کسی متوجه بشود دستتان را روی بخاری نیم گرم یا آجری که روی اجاق برقی قرار دارد و نظایر آن گرم کنید و آن گاه مخلوط را در گودی دستتان بریزید. در مدتی خیلی کوتاه مایع شروع به شعله کشیدن می‌کند. این سوختن توام با بوی خیلی زننده نیست و می‌توان حتی در داخل ساختمان نیز به اجرای آن اقدام کرد.
در صورتی که موقعیت مناسب نباشد تا شما قبلا دستتان را تا آن اندازه گرم کنید، می‌توانید نظیر آزمایش فوق ، به کمک یک لوله شیشه‌ای گرم ، مایع را مشتعل سازید. اگر مواد تازه و موثر باشند، این طریق برای مشتعل کردن آن کافی خواهد بود. در غیر این صورت کبریت بکشید و به فاصله کمی از آن نگهدارید. مایع شعله ور خواهد شد. اما دست شما آنقدر گرم نمی‌شود که غیر قابل تحمل باشد.

تصویری که قرمز می شود

 

به دوستانتان بگویید که آیا می‌توانند بدون استفاده از رنگ ، یک عکس را قرمز سازند و بلافاصله آن را به حالت معمولی در بیاورند؟ مسلما کسی قادر به این کار نخواهد بود. حالا شما تصویری را که قبلا تهیه کرده و صورت آن را با فنل فتالئین پوشانیده‌اید، از جیبتان بیرون بیاورید. این مایع که به صورت تصویر مالیده شده ، ابتدا رنگی ندارد. ولی اگر شما انگشتانشان را در آمونیاک خیس کنید (که حتما قبلا این کار را کرده‌اید) و جلوی تصویر بگیرید، صورت ان قرمز کمرنگ می‌گردد! اگر انگشتانتان را کنار بکشید، رنگ صورت دوباره معمولی می‌شود!

 

آب شعله آفرین  

ظرف شیشه‌ای را از روی میز بر می‌دارید و از مایع بی‌رنگی که دارد کمی به دهان پر کرده و تظاهر به خوردن آن می‌کنید. سپس آن را بیرون تف می‌کنید. روی میز می‌ریزد و بلافاصله شعله می‌کشد. علاقه مندان سرگرمیهای شیمی می‌توانند جهت اجرای این آزمایش ابتدا وسایل زیر را تهیه کنید:

·         یک ظرف شیشه‌ای محتوی الکل اتیلیک

·         چند گرم ایندرید کرومیک قرمز کاملا خشک

·         یک صفحه مسطح سوز

سپس باید به ترتیب زیر عمل کرد:
صفحه مسطح نسوز را در محل دلخواهی روی میز قرار داده و روی آن کریستالهای ایندرید کرومیک را بپاشید. وقتی الکل اتیلیک را که به عنوان آب به تماشاچیان معرفی کرده‌اید در دهان گرفته و روی کریستالهای ایندرید کرومیک بریزید، فعل انفعالات شدیدی انجام یافته و حرارت زیادی تولید می‌گردد تا انجا که الکل اتیلیک مشتعل می‌شود و ارتفاع شعله حتی به 15 الی 20 سانتیمتر هم می‌رسد.

شما اگر حاضر به ریختن الکل در دهان خود و تف کردن آن روی میز نیستید (زیرا این عمل در حضور دوستان ، کمی زشت است) ، می‌توانید در یک ظرف حلبی ، چند گرم ایندرید کرومیک بریزید و الکل اتیلیک را که آب معرفی کرده‌اید روی آن اضافه کنید. بلافاصله شعله‌ها از درون ظرف حلبی زبانه خواهد کشید. یاد آوری می‌کنیم که در تمام آزمایشهای شیمی که با شعله همراه است، باید دقت زیاد کرد تا لباس شما آتش نگیرد و دستتان نسوزد و همچنین این آزمایشان حتما باید چند بار قبلا آزمایش شده و سپس تماشاچیان اجرا گردد.

 

 

  نقاشي شگفت آور

 

آزمايشگر يك صفحه مقواي سفيد را به حاضران نشان مي دهد.يك ليوان بزرگ نيز روي ميز قرار دارد كه به ظاهر محتوي آب است .او يك قلم نقاشي را درآب فرو مي برد و روي مقوا شروع به نقاشي مي كند.درمدت كوتـاهي يك منظرة زيبا از طبيــعت رســم مي شود. عجيب اينكه منظرة مزبور رنگي است

مثلا"درياچه اي به رنگ آبي درآن ديده مي شود كه ساحل سنگي آن را احاطه كرده است وپشت آن خورشيد به رنگ نارنجي خود نمايي مي كند. كه هوا را روشن كرده است و شعاعهاي آن نيز در سطح درياچه منعكس شده اند.
وقتي رسم منظره پايان مي پذيرد حاضران باكمال شگفتي ملاحظه مي كنند كه به تدريج خورشيد ناپديدمي شود وبــه دنبــال آن شــعاعهاي منعكس شده نيز از روي آب محو مي شوند همان طور كه هنگام غروب آفتاب نيز چنين مي شود.

راز آزمايش

: روي يك صفحه مقوا بامداد كمرنگ منظرة مورد نظر را مطابق شكل طرح كنيد. سپس بخش هايي را كه با شماره هاي 1و2و3و4 نشان داده شده اند.با يك قلم نقاشي و با محلول غليظ مس سولفات نقاشي كنيد. مدتي صبر كنيد تا اين قسمتها خشك شوند و بعد وقتي قلم نقاشي را كاملا"شسته و تميز كرديد بخش هاي 5و6 را نيز با محلول 1 الي 10% جيوه نيترات نقاشي كنيد. مجددا" صبر كنيد تا بقية تابلو خشك شود. و آن گاه بخشهاي 2و3 را با محلول يك درصد فنل فتاليين كه در الكل 50% حل كرده ايد با يك قلم تميز ديگركامل نماييد. پس از اينكه تابلو كاملا"خشك شد آثار مداد را پاك نماييد. و سرانجام آبي كه درحضور مردم براي نقاشي به كارمي بريد در واقع آمونيوم - هيدروكسيد است كه مايعي ظاهر كننده مي باشد.

تعيين سن تخم مرغ

 

 

براي تعيين تازه و يا كهنه بودن تخم مرغ از آب نمك استفاده مي شود . بايد محلولي از آب نمك (125 گرم نمك در يك ليتر آب) تهيه نمود و آزمايشهاي زير را انجام داد .

1-     تخم مرغ روز به طور افقي در ته محلول باقي مي ماند .

2-     تخم مرغ 8 روزه به طور كج و مايل در ته محلول باقي مي ماند .

3-     تخم مرغ 15 روزه تا يكماهه تقريبا عمودي در محلول مي ماند .

4-     تخم مرغ بيش از يك ماه در سطح مايع شناور خواهد شد.

 

        شمع را با آب روشن کنيد

شمعی را به دوستانتان نشان دهيد . به آن ها بگوييد که می خوا هيد شمع را روشن کنيد ولی متأسفانه کبريت نداريد. مسلما عده ای سعی می کنند که به شما کبريت بدهند، ولی شما قبول نکنيد وبه آن ها بگوييد راضی به زحمت شما نيستم و خودم شمع را با آب روشن می کنم! مسلما دوستانتان تعجب می کنند و شايد حتی به شما بخندند. ولی توجه نکنيد و ليوانی را پر از آب کنيد، سپس مقداری از آن را بخوريد تا همه متوجه شوند که آب معمولی است. حالا انگشت خود را در آب فرو برده و سپس روی فتيله ی شمع بگيريد تا يک قطره از آب روی آن بچکد، دوستانتان در کمال تعجب مشاهده می کنند که اين شمع روشن می شود.

فکر می کنيد دليل آن چيست؟
شما قبلا يک تکه پتاسيم کوچک را در لابلای تارهای فتيله ی شمع قرار داده ايد و وقتی يک قطر آب را روی آن می ريزيد، واکنش شيميايی بين پتاسيم و آب باعث اشتعال فتيله می شود.

برگرفته ازوب لاگ  شيمي دبيرستان